De transitie
Op 31 augustus begon dan werkelijk mijn transitie. Een transitie bestaat niet alleen uit het krijgen van het vrouwelijke hormoon. Bij “normale” mannen die een transitie doormaken worden ook testosteronremmers gegeven. Bij Klinefelters is dat meestal niet nodig, omdat zij in de regel nauwelijks testosteron produceren.
Daarnaast kun je kiezen voor logopedie om de stem te veranderen. Dat kan vaak bij een logopedist in de buurt van je woonplaats. Daar heb ik geen gebruik van gemaakt. Ook bestaat de mogelijkheid om lichaamshaar te laten verwijderen. Dat laat ik doen bij het Huidcentrum Limburg, op nog geen achthonderd meter van mijn huis.
Verder zijn er verschillende operaties mogelijk. Zo is er een borstvergroting, een relatief kleine operatie, het verwijderen van de testikels, en de grote operatie waarbij de penis wordt verwijderd en een vagina wordt gemaakt.
Die grote operatie is mij afgeraden vanwege mijn leeftijd. De kleinere operatie heb ik niet nodig omdat ik geen testosteron produceer. Een borstvergroting heb ik voorlopig ook niet nodig, vond ik zelf. Ik wilde eerst de natuur de kans geven. Als Klinefelter had ik immers altijd al borsten gehad. En inderdaad, ze begonnen vanzelf te groeien. Van cup AA heb ik nu cup B en ze groeien nog steeds.
Toen ik op 22 augustus in Amsterdam was, werd ook mijn BIA gemeten: gewicht, lengte en biologische leeftijd. Die kwam uit op 53 jaar, terwijl ik in werkelijkheid 67 was. Mijn gewicht was toen 87 kilo. Tijdens het psychologisch onderzoek was ik overigens elf kilo aangekomen.
Er werd ook bloed afgenomen om de hormoonwaarden te bepalen en er werd een Dexa-scan gemaakt om de botdichtheid te meten. Daarmee wordt gekeken in hoeverre iemand osteoporose heeft en of dat beter of slechter wordt. Zo’n Dexa-scan wordt meestal eens in de drie jaar gedaan.
De eerste zes maanden krijg je slechts een halve dosis hormonen. Daarna moet je weer terug naar de endocrinoloog. Bij mij was dat mevrouw Awert, die speciaal voor mij was gekozen omdat zij onderzoek deed naar Klinefelter.
Ik vroeg haar of ik geen gel kon gebruiken, omdat ik allergisch was voor de pleisters. Dat kon, maar de gel moest ik wel zelf betalen, omdat die niet op de CVS-lijst stond.
Daar kun je meteen aan zien hoe vrouwen in Nederland soms nog steeds achtergesteld zijn. Androgel — de testosterongel — stond al sinds 2004 op de CVS-lijst. Oestrogel, het vrouwelijke hormoon oestradiol, zou pas in september 2020 op die lijst komen.
Eigenlijk had dat al in september 2019 moeten gebeuren, maar door de Brexit werd dat een jaar uitgesteld.
In de tussentijd betaalde ik de gel zelf en haalde ik die telkens op bij de apotheek in Amsterdam, omdat hij hier niet verkrijgbaar was. In anderhalf jaar tijd heeft mij dat ongeveer zeshonderd euro gekost.
Ondertussen was ik ook naar de gemeente Kerkrade gegaan om mijn voornamen in het geboorteregister te laten veranderen. Vincentius Remigius Maria werd Viviënne Remy Mathilde.
Bij de meisjes in onze familie stond altijd de naam van de peettante in de voornamen. Maar ik wilde ook geen afstand doen van mijn peetoom, daarom bleef Remy staan. Remy was bovendien de naam van het jongetje uit het boek Alleen op de wereld, een boek dat ik als kind verslonden had.
Mijn peettante heette Mathilda. Van de laatste a maakte ik een e. Bij de andere kinderen in ons gezin eindigde een van de namen altijd op een a. Ik was echter onterfd, en die a was voor mij het symbool geworden van ergens bij horen. Daarom veranderde ik hem.
Mijn nieuwe voornaam Viviënne betekent leven. Eindelijk het leven dat ik vanaf mijn geboorte had gewild, maar dat door de tijdgeest, de plaats waar ik opgroeide en het conservatisme van mijn opvoeders pas op mijn zesenzestigste werkelijkheid kon worden.
Op 11 oktober 2018 kreeg ik mijn nieuwe rijbewijs en identiteitskaart, met voor mijn naam een F in plaats van een M.
De mooiste dag van mijn leven.
11 oktober is bovendien World Coming Out Day. Twee jaar nadat mijn huisarts de verwijzing naar het VUmc had gestuurd, viel alles op zijn plaats. Toepasselijker kon het niet zijn.
Op 23 februari 2019 ging ik opnieuw naar de endocrinoloog. Ik vroeg toen om de gel en ging vanaf dat moment over op de dubbele dosis. Vanaf dat moment begon eigenlijk de echte transitie.
En die is zwaar.
Ik kwam nog eens dertien kilo aan. Toen ik in augustus weer gewogen werd zat ik bijna op de honderd kilo. “Die raak je ook wel weer kwijt,” zei de verpleegster die mijn gewicht opnam — zelf overigens ook niet geheel vrij van overgewicht.
“Ja ja,” zei ik. “Dat zeggen ze allemaal.”
In augustus 2019 liet ik me overschrijven naar een endocrinoloog in Maastricht. In het begin liep dat niet zo vlot, maar nu gaat het prima. Bovendien ontdekten zij en mijn huidige huisarts eindelijk de oorzaak van mijn hartritmestoornissen.
Mijn schildklier functioneerde slecht. De aandoening heet Hashimoto, een chronische ontsteking van de schildklier. Ook dat blijkt vaker voor te komen bij Klinefelter. Ontstekingen komen bij mij sowieso regelmatig voor.
Bij de psycholoog in Amsterdam ben ik nog één keer geweest, in maart 2020, net voordat alles dichtging door corona. Daarna heb ik nog één keer telefonisch contact gehad. Toen werd mij meegedeeld dat voor hen mijn transitie voltooid was. Het feit dat ik van man naar vrouw was gegaan en mij als vrouw kleedde, leverde blijkbaar geen problemen meer op.
Die laatste keer in Amsterdam was overigens nog wel bijzonder.
Ik droeg een pruik, een felrode broek en een zwarte damesjas en was mooi opgemaakt. Bij de balie was niemand aanwezig, dus drukte ik op het belletje.
De assistente die mij al die tijd had gepest — en die altijd nors zei: “Ik weet wel wie je bent” — kwam aanlopen.
Ze keek me aan en zei: “Mevrouw, kan ik u helpen?”
Ze had me niet herkend.
Wat een overwinning.
De dag kon niet meer stuk.
Ik zei: “Ik heb een afspraak met Valerie.” “Wie bent u?” vroeg ze.
“Ik ben Vivienne Crutzen.”
“Oh… neemt u maar even plaats, ze komt zo.”
Ze schrok zichtbaar toen ze besefte wie ik was.
Sommige dingen vergeet je nooit. Eigenlijk vergeet ik niets — dat is juist mijn probleem — maar dit was een moment dat het onthouden waard was.
En toen was ik nog niet eens de vrouw die ik nu ben.
Door de Hashimoto ben ik anders gaan eten: geen suiker meer, geen brood, geen snel verbrande koolhydraten. Inmiddels weeg ik 73 kilo. Die extra kilo’s ben ik dus inderdaad weer kwijtgeraakt.
Mijn spiermassa is duidelijk afgenomen. Dat merk ik als ik iets moet tillen of als ik uit een stoel opsta. De haren op mijn lichaam zijn grotendeels verdwenen. Alleen op mijn onderrug zit nog een klein plukje, maar dat zat er vroeger ook al, nog vóór de testosterontijd.
De haren die vroeger juist niet op mijn gezicht en hals groeiden, moeten nu geëpileerd worden. Dat is een zeer pijnlijke bezigheid, vooral bij de bovenlip.
Waar ik vroeger, onder invloed van testosteron, soms vier keer per dag moest masturberen, gebeurt dat nu nog maar één of twee keer per maand. Het orgasme is wel veel intenser en duurt langer dan vroeger.
Toen ik testosteron gebruikte viel ik daarna altijd meteen in slaap. Dat is nu niet meer zo.
De penis is overigens ook een stuk kleiner geworden — zeker tien centimeter verschil.
Ik gebruik nu een dubbele dosis: 1,5 mg oestradiol per dag. De meeste mensen krijgen 2,25 mg. Dat verschil komt volgens de artsen doordat ik Klinefelter heb. Mijn hormoonhuishouding werkt nu eenmaal anders.
Op 31 augustus begon dan werkelijk mijn transitie. Een transitie bestaat niet alleen uit het krijgen van het vrouwelijke hormoon. Bij “normale” mannen die een transitie doormaken worden ook testosteronremmers gegeven. Bij Klinefelters is dat meestal niet nodig, omdat zij in de regel nauwelijks testosteron produceren.
Daarnaast kun je kiezen voor logopedie om de stem te veranderen. Dat kan vaak bij een logopedist in de buurt van je woonplaats. Daar heb ik geen gebruik van gemaakt. Ook bestaat de mogelijkheid om lichaamshaar te laten verwijderen. Dat laat ik doen bij het Huidcentrum Limburg, op nog geen achthonderd meter van mijn huis.
Verder zijn er verschillende operaties mogelijk. Zo is er een borstvergroting, een relatief kleine operatie, het verwijderen van de testikels, en de grote operatie waarbij de penis wordt verwijderd en een vagina wordt gemaakt.
Die grote operatie is mij afgeraden vanwege mijn leeftijd. De kleinere operatie heb ik niet nodig omdat ik geen testosteron produceer. Een borstvergroting heb ik voorlopig ook niet nodig, vond ik zelf. Ik wilde eerst de natuur de kans geven. Als Klinefelter had ik immers altijd al borsten gehad. En inderdaad, ze begonnen vanzelf te groeien. Van cup AA heb ik nu cup B en ze groeien nog steeds.
Toen ik op 22 augustus in Amsterdam was, werd ook mijn BIA gemeten: gewicht, lengte en biologische leeftijd. Die kwam uit op 53 jaar, terwijl ik in werkelijkheid 67 was. Mijn gewicht was toen 87 kilo. Tijdens het psychologisch onderzoek was ik overigens elf kilo aangekomen.
Er werd ook bloed afgenomen om de hormoonwaarden te bepalen en er werd een Dexa-scan gemaakt om de botdichtheid te meten. Daarmee wordt gekeken in hoeverre iemand osteoporose heeft en of dat beter of slechter wordt. Zo’n Dexa-scan wordt meestal eens in de drie jaar gedaan.
De eerste zes maanden krijg je slechts een halve dosis hormonen. Daarna moet je weer terug naar de endocrinoloog. Bij mij was dat mevrouw Awert, die speciaal voor mij was gekozen omdat zij onderzoek deed naar Klinefelter.
Ik vroeg haar of ik geen gel kon gebruiken, omdat ik allergisch was voor de pleisters. Dat kon, maar de gel moest ik wel zelf betalen, omdat die niet op de CVS-lijst stond.
Daar kun je meteen aan zien hoe vrouwen in Nederland soms nog steeds achtergesteld zijn. Androgel — de testosterongel — stond al sinds 2004 op de CVS-lijst. Oestrogel, het vrouwelijke hormoon oestradiol, zou pas in september 2020 op die lijst komen.
Eigenlijk had dat al in september 2019 moeten gebeuren, maar door de Brexit werd dat een jaar uitgesteld.
In de tussentijd betaalde ik de gel zelf en haalde ik die telkens op bij de apotheek in Amsterdam, omdat hij hier niet verkrijgbaar was. In anderhalf jaar tijd heeft mij dat ongeveer zeshonderd euro gekost.
Ondertussen was ik ook naar de gemeente Kerkrade gegaan om mijn voornamen in het geboorteregister te laten veranderen. Vincentius Remigius Maria werd Viviënne Remy Mathilde.
Bij de meisjes in onze familie stond altijd de naam van de peettante in de voornamen. Maar ik wilde ook geen afstand doen van mijn peetoom, daarom bleef Remy staan. Remy was bovendien de naam van het jongetje uit het boek Alleen op de wereld, een boek dat ik als kind verslonden had.
Mijn peettante heette Mathilda. Van de laatste a maakte ik een e. Bij de andere kinderen in ons gezin eindigde een van de namen altijd op een a. Ik was echter onterfd, en die a was voor mij het symbool geworden van ergens bij horen. Daarom veranderde ik hem.
Mijn nieuwe voornaam Viviënne betekent leven. Eindelijk het leven dat ik vanaf mijn geboorte had gewild, maar dat door de tijdgeest, de plaats waar ik opgroeide en het conservatisme van mijn opvoeders pas op mijn zesenzestigste werkelijkheid kon worden.
Op 11 oktober 2018 kreeg ik mijn nieuwe rijbewijs en identiteitskaart, met voor mijn naam een F in plaats van een M.
De mooiste dag van mijn leven.
11 oktober is bovendien World Coming Out Day. Twee jaar nadat mijn huisarts de verwijzing naar het VUmc had gestuurd, viel alles op zijn plaats. Toepasselijker kon het niet zijn.
Op 23 februari 2019 ging ik opnieuw naar de endocrinoloog. Ik vroeg toen om de gel en ging vanaf dat moment over op de dubbele dosis. Vanaf dat moment begon eigenlijk de echte transitie.
En die is zwaar.
Ik kwam nog eens dertien kilo aan. Toen ik in augustus weer gewogen werd zat ik bijna op de honderd kilo. “Die raak je ook wel weer kwijt,” zei de verpleegster die mijn gewicht opnam — zelf overigens ook niet geheel vrij van overgewicht.
“Ja ja,” zei ik. “Dat zeggen ze allemaal.”
In augustus 2019 liet ik me overschrijven naar een endocrinoloog in Maastricht. In het begin liep dat niet zo vlot, maar nu gaat het prima. Bovendien ontdekten zij en mijn huidige huisarts eindelijk de oorzaak van mijn hartritmestoornissen.
Mijn schildklier functioneerde slecht. De aandoening heet Hashimoto, een chronische ontsteking van de schildklier. Ook dat blijkt vaker voor te komen bij Klinefelter. Ontstekingen komen bij mij sowieso regelmatig voor.
Bij de psycholoog in Amsterdam ben ik nog één keer geweest, in maart 2020, net voordat alles dichtging door corona. Daarna heb ik nog één keer telefonisch contact gehad. Toen werd mij meegedeeld dat voor hen mijn transitie voltooid was. Het feit dat ik van man naar vrouw was gegaan en mij als vrouw kleedde, leverde blijkbaar geen problemen meer op.
Die laatste keer in Amsterdam was overigens nog wel bijzonder.
Ik droeg een pruik, een felrode broek en een zwarte damesjas en was mooi opgemaakt. Bij de balie was niemand aanwezig, dus drukte ik op het belletje.
De assistente die mij al die tijd had gepest — en die altijd nors zei: “Ik weet wel wie je bent” — kwam aanlopen.
Ze keek me aan en zei: “Mevrouw, kan ik u helpen?”
Ze had me niet herkend.
Wat een overwinning.
De dag kon niet meer stuk.
Ik zei: “Ik heb een afspraak met Valerie.” “Wie bent u?” vroeg ze.
“Ik ben Vivienne Crutzen.”
“Oh… neemt u maar even plaats, ze komt zo.”
Ze schrok zichtbaar toen ze besefte wie ik was.
Sommige dingen vergeet je nooit. Eigenlijk vergeet ik niets — dat is juist mijn probleem — maar dit was een moment dat het onthouden waard was.
En toen was ik nog niet eens de vrouw die ik nu ben.
Door de Hashimoto ben ik anders gaan eten: geen suiker meer, geen brood, geen snel verbrande koolhydraten. Inmiddels weeg ik 73 kilo. Die extra kilo’s ben ik dus inderdaad weer kwijtgeraakt.
Mijn spiermassa is duidelijk afgenomen. Dat merk ik als ik iets moet tillen of als ik uit een stoel opsta. De haren op mijn lichaam zijn grotendeels verdwenen. Alleen op mijn onderrug zit nog een klein plukje, maar dat zat er vroeger ook al, nog vóór de testosterontijd.
De haren die vroeger juist niet op mijn gezicht en hals groeiden, moeten nu geëpileerd worden. Dat is een zeer pijnlijke bezigheid, vooral bij de bovenlip.
Waar ik vroeger, onder invloed van testosteron, soms vier keer per dag moest masturberen, gebeurt dat nu nog maar één of twee keer per maand. Het orgasme is wel veel intenser en duurt langer dan vroeger.
Toen ik testosteron gebruikte viel ik daarna altijd meteen in slaap. Dat is nu niet meer zo.
De penis is overigens ook een stuk kleiner geworden — zeker tien centimeter verschil.
Ik gebruik nu een dubbele dosis: 1,5 mg oestradiol per dag. De meeste mensen krijgen 2,25 mg. Dat verschil komt volgens de artsen doordat ik Klinefelter heb. Mijn hormoonhuishouding werkt nu eenmaal anders.